Wat is het capaciteitstarief en hoeveel ga ik er straks voor betalen?

Wat is het capaciteitstarief precies?

Je energierekening bestaat grofweg uit drie delen: de kosten voor de stroom zelf, belastingen, en de kosten voor het netwerk waarover die stroom naar je huis komt. Dat laatste deel — de netbeheerkosten — betaal je aan je netbeheerder voor het transport en onderhoud van het elektriciteitsnet. De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de energiemarkt en op deze tarieven; zij stelt de spelregels op voor onder meer netbeheerkosten en de rechten van afnemers.

Een capaciteitstarief betekent dat (een deel van) die netkosten niet afhangt van hóéveel stroom je in een jaar verbruikt, maar van de capaciteit van je aansluiting: hoe zwaar de aansluiting is, of hoeveel vermogen je op een piekmoment tegelijk vraagt. De gedachte erachter is dat het net vooral duur is om aan te leggen en te onderhouden voor die piekmomenten — niet zozeer voor je totale jaarverbruik. Wie het net zwaarder belast, draagt in dat model dus meer bij aan de kosten ervan. Wil je zien hoe de kale stroomprijs los daarvan tot stand komt, lees dan hoe de stroomprijs tot stand komt (EPEX).

Hoeveel ga je er straks voor betalen?

Eerlijk: een landelijk, vast bedrag dat voor iedereen geldt, valt niet te geven — en wie dat wél belooft, verzint iets. Wat je betaalt hangt af van je netbeheerder, van hoe zwaar je aansluiting is en, in een zuiver capaciteitsmodel, van je piekvermogen. De belangrijkste vuistregel is daarom: kijk op je eigen jaarafrekening naar de post ‘netbeheerkosten’ of ‘transportkosten’, en check welke aansluiting je hebt. Dat is het bedrag waar een capaciteitstarief aan raakt.

Wat je wél kunt doen, is grip houden op je verbruikspieken. Door apparaten die veel stroom vragen niet allemaal tegelijk te laten draaien, verlaag je je piekvraag. Milieu Centraal wijst erop dat energie besparen vaak begint met kleine, gratis stappen: apparaten niet op stand-by, bewust omgaan met grootverbruikers. In een capaciteitsmodel loont het extra om die pieken te spreiden. Wie een dynamisch contract heeft, kan verbruik bovendien verschuiven naar goedkope uren; daarover lees je meer bij het dynamische energiecontract uitgelegd en bij vast, variabel of dynamisch.

Waarom komt dit nu op tafel?

De achtergrond is het steeds voller wordende stroomnet. Op veel plekken in Nederland loopt het net tegen zijn grenzen aan — netcongestie — omdat we meer elektrisch zijn gaan verwarmen, laden en opwekken. Een capaciteitsgericht tarief is één van de knoppen waarmee je mensen kunt prikkelen om hun piekvraag te beperken en zo het net te ontlasten. Wat netcongestie in de praktijk betekent voor terugleveren en thuisbatterijen, lees je op onze pagina over netcongestie en curtailment.

Ook zonnepanelen spelen mee. Vanaf 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling definitief: je mag teruggeleverde zomerstroom dan niet meer wegstrepen tegen winterverbruik, en krijgt voor teruglevering nog maar een kleine vergoeding. Dat verandert de rekensom van veel huishoudens en maakt zelf verbruiken op het juiste moment belangrijker. Meer daarover vind je bij het einde van de salderingsregeling in 2027. Netkosten en salderingswijzigingen staan los van elkaar, maar samen bepalen ze steeds meer hoe je energierekening is opgebouwd — en dus waar je op kunt sturen.