Wat kost een elektrische boiler versus een doorstroomverwarmer aan stroom?

Waarom de pure stroomkosten bijna gelijk zijn

Zowel een elektrische boiler als een doorstroomverwarmer werkt met een verwarmingselement dat stroom rechtstreeks omzet in warmte. Dat gebeurt bij allebei met een rendement dicht bij de 100 procent: vrijwel alle kilowatturen die je erin stopt, komen als warmte in het water terecht. Om een liter water 50 graden op te warmen — van zo'n 10 naar 60 graden — is ongeveer 0,06 kWh nodig, en dat natuurkundige feit verandert niet met het merk of het type toestel.

De hoeveelheid stroom die je jaarlijks kwijt bent, wordt daarom vooral bepaald door hóéveel warm water je gebruikt, niet door de keuze boiler of doorstroom. Warm water is na ruimteverwarming een van de grootste energieposten in huis; volgens Milieu Centraal gaat ongeveer de helft van je energieverbruik naar verwarming. Wil je weten waar warm water in jouw totaal past, kijk dan naar het gemiddeld stroomverbruik per huishouden.

Het echte verschil: stilstandsverlies vs. piekvermogen

Het verschil in stroomkosten zit in twee dingen. Ten eerste het stilstandsverlies van de boiler. Een boiler houdt continu een voorraad water op temperatuur, ook 's nachts en als je weg bent. Door de wand van het vat lekt langzaam warmte weg, die het element telkens moet aanvullen. Dat kost stroom zonder dat je een druppel tapt. Een goed geïsoleerde, niet te grote boiler beperkt dat verlies, maar het is er altijd.

Een doorstroomverwarmer heeft geen voorraad en dus geen stilstandsverlies: hij springt alleen aan op het moment dat je de kraan opendraait. Daar staat tegenover dat hij het water in één keer moet opwarmen en daarvoor kort veel vermogen vraagt. Vuistregel: gebruik je weinig en onregelmatig warm water (bijvoorbeeld één keukenkraan), dan wint de doorstroomverwarmer op stilstandsverlies. Tap je dagelijks flink (meerdere douches), dan maakt dat stilstandsverlies naar verhouding minder uit.

Rekenvoorbeeld: wat betaal je per douche en per jaar

Reken met een stroomprijs van rond de 30 cent per kWh — check je actuele tarief op stroomprijs vandaag. Een warme douche gebruikt al gauw 40 tot 60 liter warm water. Dat is grofweg 2,5 tot 3,5 kWh, oftewel ongeveer 75 cent tot iets meer dan een euro per douche — bij beide toestellen vrijwel gelijk, want de energie per liter is hetzelfde.

Voor een boiler tel je daar het jaarlijkse stilstandsverlies bij op. Voor een doorstroomverwarmer valt dat verlies weg, maar houd er rekening mee dat het hoge piekvermogen gevolgen kan hebben voor je aansluiting (zie hieronder). Onder de streep draait het bij normaal gebruik om tientallen euro's per jaar verschil, niet om honderden. De grootste besparing zit in mínder en zuiniger warm water tappen, niet in het toesteltype.

Piekvermogen, aansluiting en capaciteitstarief

Hier maakt de doorstroomverwarmer wél een verschil dat geld kan kosten. Een elektrische doorstroomverwarmer die een douche moet voeden, vraagt al snel 18 tot 21 kW. Dat past niet op een gewone enkelfase-aansluiting van 1x25A (ongeveer 5,75 kW): je hebt er een zware driefase-aansluiting voor nodig. Een kleine keukenboiler of een boiler met een element van zo'n 2 kW draait daarentegen prima op één fase.

Moet je aansluiting daarvoor zwaarder, dan krijg je te maken met eenmalige kosten én een hoger vast maandtarief. Lees eerst wanneer verzwaren nodig is bij aansluitwaarde en meterkast verzwaren, wat dat kost bij verzwaren van 1x25A naar 3x25A, en hoe het capaciteitstarief je maandbedrag beïnvloedt. Die vaste kosten kunnen het kleine prijsverschil tussen beide toestellen makkelijk overvleugelen.

Slimmer en goedkoper warm water maken

Wil je de stroomkosten van warm water echt drukken, kijk dan verder dan het toestel. Met zonnepanelen wek je stroom op die volgens Milieu Centraal drie à vier keer goedkoper is dan stroom van het net. Een boiler heeft daarbij een voordeel dat een doorstroomverwarmer mist: je kunt hem overdag op je eigen zonnestroom laten opwarmen en zo je warme water als het ware 'opslaan'.

Dat wordt belangrijker nu de salderingsregeling in 2027 stopt: teruggeleverde stroom levert dan veel minder op, dus zelf verbruiken loont. Met een dynamisch energiecontract of een HEMS kun je een boiler bovendien op de goedkoopste uren laten opwarmen. Een doorstroomverwarmer verwarmt altijd op het moment dat je tapt en kan van die goedkope uren niet profiteren.