Wat betekenen GvO's (garanties van oorsprong) voor 'groene' stroom?

Wat is een GvO precies?

Een garantie van oorsprong, meestal afgekort tot GvO, is een digitaal certificaat dat aantoont dat één megawattuur (1.000 kWh) elektriciteit duurzaam is opgewekt — bijvoorbeeld met wind, zon of waterkracht. Voor elke groene MWh die een producent op het net zet, wordt precies één GvO aangemaakt. Levert jouw energiebedrijf je groene stroom, dan koopt het voor jouw jaarverbruik een gelijk aantal GvO's en laat die officieel afschrijven.

Zo is administratief geborgd dat er evenveel duurzame stroom is opgewekt als jij verbruikt. Een GvO zegt dus iets over de herkomst van stroom, niet over de prijs of het soort contract dat je hebt. Of je nu een vast, variabel of dynamisch tarief kiest — het vergroenen gebeurt via deze certificaten. Wil je die contractvormen naast elkaar zetten, lees dan vast, variabel of dynamisch contract.

Waarom 'groene stroom uit je stopcontact' niet bestaat

Fysiek bestaat groene stroom in je huis niet. Zodra elektriciteit op het net komt — of die nu uit een windpark, een gascentrale of een kerncentrale komt — mengt alles zich tot één en dezelfde stroom. De elektronen die uit jouw stopcontact komen, zijn niet te labelen als 'groen' of 'grijs'.

Daarom is er een boekhoudkundig systeem nodig, en dat zijn precies de GvO's. Ze koppelen jouw verbruik administratief aan duurzame opwek elders in Europa. Zonder dat systeem zou geen enkele leverancier kunnen aantonen dat 'groene' stroom ook echt uit duurzame bronnen komt. De GvO is dus het bewijsstuk achter elk groen-stroomaanbod dat je vergelijkt op een site als de beste energieleverancier kiezen.

Papieren groen versus écht groen

Hier zit de adder onder het gras: GvO's worden los van de stroom zelf verhandeld. Een leverancier kan gewoon grijze stroom inkopen en die op papier 'vergroenen' door er los certificaten bij te kopen — vaak goedkope GvO's van bestaande buitenlandse waterkrachtcentrales. Op je factuur heet dat dan groene stroom, terwijl er geen nieuwe duurzame opwek tegenover staat en de bestaande waterkracht sowieso al draaide.

Wil je écht bijdragen aan de energietransitie, let dan op de herkomst die je leverancier vermeldt. GvO's van Nederlandse wind- of zonneparken zeggen meer dan anonieme buitenlandse waterkracht: ze ondersteunen opwek die dichter bij huis staat en die zonder afzet minder snel gebouwd wordt. Vergelijk daarom niet alleen de prijs per kWh, maar ook wát een aanbieder als bron opgeeft. 'Groen' is geen beschermd cijfer — de herkomst maakt het verschil.

De enige stroom die gegarandeerd van jou is

De enige stroom die aantoonbaar groen én echt van jezelf is, wek je op je eigen dak op. In Nederland liggen al zo'n 70 miljoen zonnepanelen, op bijna 3 miljoen huizen. Zonnestroom van je eigen dak is volgens Milieu Centraal drie à vier keer goedkoper dan stroom die je inkoopt bij je leverancier — en je hebt er geen GvO voor nodig, want de opwek gebeurt letterlijk bij jou thuis.

Wat je zelf niet direct verbruikt, lever je terug aan het net. In 2026 mag je die teruggeleverde stroom nog wegstrepen tegen je afname; dat heet salderen. Vanaf 1 januari 2027 stopt die regeling en krijg je voor teruglevering nog een lagere vergoeding. Wat dat concreet betekent, lees je bij het einde van de salderingsregeling in 2027 en in het verschil tussen salderen en terugleveren.

Wie controleert dit en waar meld je twijfel?

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt toezicht op de energiemarkt. De ACM stelt de Codes Energie op en controleert of energieleveranciers, netbeheerders en andere partijen zich aan die regels houden. Twijfel je of een 'groen' aanbod klopt of of een tariefwijziging mag, dan kun je terecht bij ACM ConsuWijzer, de consumentenwebsite van de toezichthouder.

Voor jou als consument komt het op drie dingen neer: kijk naar de prijs per kWh, naar de vaste kosten én naar de herkomst van de GvO's. Een groen etiket alleen zegt weinig; de onderbouwing erachter zegt alles. Wil je begrijpen hoe belastingen bovenop je kale stroomprijs komen, lees dan energiebelasting en je stroomprijs in 2026.