Energiecontract opzeggen en overstappen: opzegvergoeding, timing en stappen

Van energieleverancier wisselen is een van de makkelijkste manieren om geld te besparen, en toch stellen veel mensen het uit. De belangrijkste redenen: onzekerheid over de opzegvergoeding, angst voor gedoe, en twijfel over de timing — zeker nu de salderingsregeling per 2027 stopt en de contractmarkt in beweging is.

In deze gids leggen we uit hoe opzeggen werkt, wanneer je wel of geen boete betaalt, wat het modelcontract is, hoe je slim timet rond het einde van de saldering, en welke stappen je precies zet.

Vast of variabel: dat bepaalt of je een boete betaalt

De kern van opzeggen zit in je contractvorm. Grofweg zijn er twee situaties:

• Contract voor bepaalde tijd (vast tarief, bijv. 1 of 3 jaar): stap je vóór het einde over, dan mag de leverancier een opzegvergoeding rekenen. Die is niet gemaximeerd op een vast bedrag: hij is gelijk aan het verlies dat je leverancier lijdt doordat je het contract niet uitzit.
• Contract voor onbepaalde tijd (variabel of modelcontract): je kunt in principe kosteloos opzeggen met een opzegtermijn van meestal 30 dagen.

Weet je niet welk contract je hebt? Kijk op je jaarafrekening of in je online account, of vraag het je leverancier. Zie ook contractvormen vergelijken voor het volledige overzicht.

Hoe hoog is de opzegvergoeding?

Er bestaan geen vaste maximumbedragen meer. De ACM legt uit dat de opzegvergoeding gelijk is aan het verlies dat je leverancier maakt doordat je het contract niet uitzit: hij heeft energie voor je ingekocht die je niet meer afneemt. De rekensom die de leverancier gebruikt is:

opzegvergoeding = (je verwachte verbruik tot het einde van je contract) × (het tarief dat je nu betaalt − het tarief dat je nu bij dezelfde leverancier zou krijgen)

Daar volgen twee dingen uit die veel mensen verrassen:

• Is energie dúúrder geworden sinds je je contract sloot, dan betaal je niets. De leverancier lijdt dan geen verlies. Is energie goedkoper geworden, dan betaal je wél — en dan is het bedrag niet begrensd op enkele tientjes.
• De uitkomst hangt af van je verbruik. Een groot huishouden met veel resterende looptijd komt hoger uit dan een klein huishouden dat bijna aan het einde van het contract zit. In het rekenvoorbeeld van de ACM zelf komt alleen al het gasdeel op € 150 uit.

Let op: dit geldt per energiesoort. Heb je stroom én gas bij dezelfde leverancier vastgelegd, dan kun je twee bedragen krijgen. Verhoogt je leverancier tussentijds de tarieven of voorwaarden in je nadeel? Dan mag je vaak wél boetevrij opzeggen.

Vraag het bedrag vooraf op. Je huidige leverancier kan de opzegvergoeding voor je berekenen; die berekening blijft twee maanden geldig. Dat is de enige manier om te weten wat overstappen jou kost — een vuistregel bestaat hier niet. Zie ACM ConsuWijzer over de opzegvergoeding.

Het modelcontract: je flexibele vluchtroute

Elke leverancier is verplicht een modelcontract aan te bieden. Dat is een gestandaardiseerd contract voor onbepaalde tijd met variabele tarieven en een opzegtermijn van 30 dagen — zonder opzegvergoeding. De voorwaarden zijn overal gelijk, alleen het tarief verschilt per leverancier.

Het modelcontract is ideaal als je maximale flexibiliteit wilt: je kunt maandelijks weg. Dat is handig in een onzekere markt, bijvoorbeeld rond het einde van de saldering, wanneer je nog niet wilt vastleggen. Nadeel: variabele tarieven kunnen wijzigen, dus je hebt minder prijszekerheid dan bij een vast contract.

Slimme timing rond het einde van de saldering

Per 1 januari 2027 stopt de salderingsregeling, en dat maakt timing extra belangrijk — vooral als je zonnepanelen hebt. Een paar overwegingen:

• Leg je nu niet te lang vast op ongunstige teruglevervoorwaarden. Contracten van vóór 2027 kunnen andere teruglever- en terugleverkostenafspraken hebben dan wat na 2027 gangbaar wordt. Een lang vast contract kan je vastzetten op verouderde voorwaarden.
• Vergelijk de terugleververgoeding, niet alleen het leveringstarief. Na 2027 wordt wat je terugkrijgt voor teruggeleverde stroom belangrijker. Zie terugleververgoeding vergelijken.
• Overweeg flexibiliteit (modelcontract of dynamisch) tot de markt na 2027 is uitgekristalliseerd. Zo kun je meebewegen zodra de nieuwe verdienmodellen duidelijk zijn.
• Lees de volledige tijdlijn van het einde van de saldering om te bepalen wanneer welke keuze past.

Twijfel je tussen vast en dynamisch na de overstap? Onze gids over het dynamisch contract helpt je kiezen, met de voordelen en nadelen op een rij als je de knoop nog moet doorhakken.

Stappenplan: zo stap je over

Overstappen is eenvoudiger dan de meeste mensen denken. Je nieuwe leverancier regelt vrijwel alles.

1. Bepaal je huidige situatie. Check je contractvorm, einddatum en een eventuele opzegvergoeding.
2. Vergelijk. Kijk niet alleen naar het leveringstarief, maar ook naar vaste kosten, terugleververgoeding, terugleverkosten en de contractvorm.
3. Reken de opzegvergoeding tegen de besparing. Alleen overstappen als het onder de streep voordeliger is (of als je meer flexibiliteit wilt).
4. Sluit het nieuwe contract af. Je nieuwe leverancier zegt je oude contract automatisch op — dat hoef je meestal niet zelf te doen.
5. Geef je meterstanden door op de overstapdatum, zodat de eindafrekening klopt.
6. Controleer de eindafrekening van je oude leverancier op een eventuele opzegvergoeding en op je teruglevering.

Je zit tijdens de overstap nooit zonder stroom of gas — de levering loopt naadloos door dankzij het landelijke overstapsysteem.